Amortyzacja – wprowadzenie

Podstawowymi dokumentami regulującymi pojęcie amortyzacji w polskim ustawodawstwie są:

  • ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.),
  • ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn.zm.),
  • ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.)

Pojęcie amortyzacji precyzuje Komunikat Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 25.05.2017 r. w sprawie ogłoszenia uchwały Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie przyjęcia Krajowego Standardu Rachunkowości nr 11 „Środki trwałe” ( Dz. Urz. MRiF z 2017 r. poz. 105). W dziale VIII Amortyzacja środka trwałego w pkt. 8.1 możemy znaleźć zapis, że amortyzacja (odpis amortyzacyjny) środka trwałego to koszt odzwierciedlający planowe, stopniowe i systematyczne rozłożenie w czasie wartości podlegającej amortyzacji, następujące na skutek używania środka trwałego lub upływu czasu przez okres jego ekonomicznej użyteczności. Amortyzacja, w przeciwieństwie do utraty wartości, odzwierciedla stopniowe wykorzystanie potencjału korzyści ekonomicznych właściwych danemu obiektowi inwentarzowemu, a nie utratę całości lub części tego potencjału. Amortyzację z reguły nalicza się w ratach miesięcznych.  

Zgodnie z pkt. 8.3 wyżej wymienionego Standardu Rachunkowości wysokość odpisów amortyzacyjnych obiektu inwentarzowego przypadająca na jednostkę czasu użytkowania zależy od ustalonych na moment przyjęcia środka trwałego do użytkowania:

  • wartości podlegającej amortyzacji ,
  • okresu ekonomicznej użyteczności środka trwałego,
  • metody amortyzacji.

Ustalenie kwoty odpisu amortyzacyjnego środka trwałego następuje na dzień jego przyjęcia do użytkowania i wymaga udokumentowania.

Zgodnie z art. 32 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.), odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych od środka trwałego dokonuje się drogą systematycznego, planowego rozłożenia jego wartości początkowej na ustalony okres amortyzacji. Rozpoczęcie amortyzacji następuje nie wcześniej niż po przyjęciu środka trwałego do używania, a jej zakończenie – nie później niż z chwilą zrównania wartości odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych z wartością początkową środka trwałego lub przeznaczenia go do likwidacji, sprzedaży lub stwierdzenia jego niedoboru, z ewentualnym uwzględnieniem przewidywanej przy likwidacji ceny sprzedaży netto pozostałości środka trwałego.

Wybór sposobu w jaki jednostka będzie dokonywała odpisów amortyzacyjnych należy bezpośrednio do jednostki. Jednostka może dokonywać odpisów metodą liniową (jest to podstawowa i najbardziej powszechna metoda amortyzacji) oraz metodą degresywną. W praktyce możliwa do zastosowania jest także metoda zróżnicowanego odpisu. Polskie prawodawstwo dopuszcza również możliwość jednorazowej amortyzacji środka trwałego oraz  zastosowanie indywidualnej stawki amortyzacji dla wybranych środków trwałych.

Agnieszka Malec


Ekonomistka, analityk finansowy, mediator stały przy Sądzie Okręgowym w Warszawie i Białymstoku